Merakediyorum adlı mail grubundan gelen bir paylaşım. Bende direk copy-paste yapıyorum. =)

Pagan dinleri doneminde yasayan Kelt kavimleri, Aralik ayi sonlarinda bir gun doganin bahara hamile kalisini kutlarlarmis, bu gune Dogum Baba Bayrami denirmis. Hristiyanlik Romaya yerlesince, Dogum Baba Bayrami Hristiyan bir kimlige burunup, ayni isimle yasamis. Dogum Fransizca Noel, Italyanca Natale, Arapca Mevlut demektir.

Eski Dogum Baba Bayramlarinda simdiki gibi kirmizi elbiseli, sisman bir Noel Baba, kizak, Ren geyikleri filan yokmus. Noel Baba yalnizca soyut bir imge olarak yasatilmis. Katolik olmayan ulkelerde Santa Claus veya Christmas olarak bilinir. Katolikler yilin her gununu bir azize atfettiklerinden bu gunun azizi olan San Claudio bu gune adini vermis.

Benzeri eski bir gelenek, Iskandinav ulkelerinde bugun bile yasatilirmis, ama bunun adi Kis Baba. Iskandinav geleneklerine gore canli kirmizi rengin hakim oldugu rengarenk elbiseler giymis bir adam, Ren geyiklerinin cektigi bir kizakla evleri ziyaret edip cocuklara hediyeler verir, boylece cocuklarin kara kis korkusunu ve uzun, karanlik kis gunlerinin cocuklar uzerindeki depresyon etkisini yenmeye calisirlarmis. Bu gelenegin dinsel bir yonu yokmus.

1863 yilinda Amerikali bir din yetkilisi, New York Times gazetesinde yayinlanan geleneksel Noel Makalesinde soyle yazmis: Dogum Baba deyince aklima guler yuzlu, tombul, saclari ve sakallari bembeyaz, cocuklarin sevgilisi biri geliyor

Bu mesaji degerlendiren Iskandinav asilli bir sanatci bugun bildigimiz Noel Baba kiyafetini cizmis; Ren geyiklerinin cektigi kizak, kirmizi cizmeli, kirmizi elbiseli, kirmizi sapkali, ak sakalli, yasli ve sirin bir Noel Baba ve suslu cam agaci. Bu tasarimlari cok begenen Coca Cola sirketi Dogum Babanin telif hakkini sanatcidan satin almis. 1865 Noelinde Coca Cola sirketi Amerikanin bir cok kentinde, kent meydanina suslu cam agaclari dikmis, Noel Baba kiyafetli binlerce insan cocuklara hediyeler vererek Coca Cola reklami yapmaya baslamislar.

Olay Amerikada bomba gibi patlamis. Binlerce yildir soyut bir kavram olmaktan oteye gitmemis olan Dogum Baba, ete kemige burunmus somut olarak onlerinde durmaktadir. Ertesi yil karsi konulmaz bir patlamayla Noel Baba butun Hristiyan dunyasina yayilir. Hristiyan dunyasi buyuk bir eksikligini gidermistir. Bir sanatci sayesinde anlamsiz ve renksiz bir Dogum Baba, Iskandinav kokenli Kis Baba ile ic ice gecmis, suslu cam agaclariyla, Ren geyikleriyle, kirmizi elbiseli, ak sakalli tombul dedeyle suslenmis, renklenmis, cocuklarin nesesi haline gelmis.

Coca Cola sirketinin bu gelismeye hicbir mudahalesi olmamis, aksine Noel Babayi Hristiyan dunyasina kazandirmaktan memnunluk duyduklarini belirtirmisler. Patent gibi seylerle arasi iyi olmayan Coca Colanin patenti bile yok, yani her isteyen taklit edebilir. “Neden patent almiyorsunuz?” sorusuna sirket yetkilileri “Neden alalim, bu da tipki sarap gibi, bira gibi anonim bir icecek, hem o kadar guzel bir sey ki, herkesin yapmaya hakki var” diye yanitlarlar.

Hodri meydan, adini Coca Cola koymamak ve sisesini taklit etmemek kaydiyla siz de yapabilirsiniz. Belki de Anadoluya ozgu tadlarla zenginlestirerek cok daha guzelini bile yaparsiniz. Coca Colanin formulu gizli mi? Hadi canim siz de! Sarabin formulu ne kadar gizliyse Coca Colaninki de o kadar gizli. Bu teknoloji caginda formul gizliligi mi kaldi? Herkes sarabi uzumden, birayi arpadan yapar, ama her ureticinin fermentasyon yontemi, tadi ve kalitesi farklidir. Bir dolara da sarap var, yuz dolara da. Hepsinin formulu ayni. Gizli olan Coca Colanin formulu degil, tipki sarap gibi yapilis surecidir. Bu bilgi hakli olarak, tipki sarapcilar, bozacilar, dondurmacilar gibi aile sirri olarak saklanir.

Cinar Yaylali – Milano – Aralik 2002 / Ebocha – Aralik 2008